ПРОГОН!

Крвјосано изгрејсонце,

утробата со сатар

ни ја распараа

крв,

темноцрвена крв,

како вино

од сопствените лози

на рацете им прокапа,

капка по капка

Кап.

Кап.

Кап,

истече цела.

Трага запечатена, запшишана,

засушена како младеж,

во историјата ќе остане.

Да слушнат новите,

дека од огништитата

не сотреа,

од лозата своја,

од мајчиниот ни јазик,

нас, керќите и синовите свои,

не отесекоа.

 

Таа, лозата се исуши,

друго и не можеше да биди,

грозје за вино долго време

не раѓаше.

Огреа сонце повторно,

потоа, дожд заплиска,

ја изми крвта од изгрејсонцето,

Сонце почна секојдневно

да гали,

од таа лозата,

таа ластегарката,

зелени ливчиња никнаа,

но, оние што не прогонија,

огништата што ни ги одземаа

и, зборовите што ни ги скастрија

зборови од крв проплукаа

боја на виното

од, таа лозата

што роди.

 

 

Advertisements

ВЛАСТА НА НАРОДОТ!

 

Пред некој ден, владеачката партија изврши само нанесен државен удар во Република Македонија, потопомогнат од опозицијата, со потпишувањето на каптитулацијата пред повеќе од половина година односно – Договорот од Пржино.

Драги мои сонародници,

Политичката ситуација е мошне сериозна, е толку сериозна што единствено може да се опише, истовремено како апсурдна и парадоксална. Предолго време е сериозна, но сега веќе е доведена до кулминирачка, зовривачка точка. Тоа што се случи пред некој ден е резултат на Договорот од Пржино – ќе се оправдува власта! “Тие, единствено го почитуваат договорот.” Договор, кој го легитимираше за жал самата опозиција, затоа што влезе во преговори за нешто што нема проговори – дваесет илјади граѓани преслушувани неовластено. Дваесет илјади граѓани од држава од два милиони луѓе! Нема преговори за такво масовно злодело! Во нормални држвави кадешто зборот “одговорност” има значење, ваквиот скандал подразбира колективна оставка и кривично гонење. Во Македонија за жал овој збор е мисловна именка во политичката септичка јама.

Власта на народот!

Но, опозицијата преговараше, поддржана од некои т.н. самопрогласени авангардни уметници и интелектуалци, кои постојано се вртат по дебати едни те исти, и си продаваат ум сами на себеси. Најстрашно е што т.н. авангардни интелектуалци и уметници олицетворени во самопрогласени граѓански активисти, дефилираа пред кампот на Влада поставен од опозицијата, и не само му што дадоа легимитимитет на завчерашниот државен удар, потпомогнат од опозиција, туку заедно ја потпишаа капитулацијата на Македонија. Во општества што има шанса да ги биде, ваквите авангардни уметници и интелектуалци се предводници на промени, а не безрбетници. Толку од Македонија.

Власта на народот!

Мотивите за ваквите преговори, тие велеа на политичката криза, јас би рекла – комплетен пад на системот, не ни се целосно познати, но се дел од македонската тоталитарна матрица, олицетворена во дејствувањето на најголемите политички партии, кои не делуваат идеoлошки, туку согласно лично интересен локален провинцијализам. Ова автоматски подразбира континуирана амнестија и рехабилитација на која сме сведоци со децении наназад (Македонската тоталитарна матрица, објавен во Март,2015). Во конкрентиот случај, единствено Верушевски е “црна овца” – заради фактот што е бесправно лишен од слобода, и на никому не му е гајле за тоа, па дури и на оној за кој наводно го пикнаа во зандани. Валкани игри, драги мои сонародници. Мене лично ме интересира дали и специјалната обвинителка ќе го преземе овој случај во своја надлежност,бидејќи очигледно спаѓа во нејзиниот делокруг на работа.

Власта на Народот!

Драги мои сонародници, овие квазиполитичири и претставници од сите блокови веќе одамна ја имаат изгубено својата правна, политичка па и ако сакате морална легитимност, заради бејзброј причини,а последната е онаа дека се договораа меѓусебно за масовно злодело за кое нема преговори. Овие претставници драги мои сонародници одамна имаат изгубено легитимитет, заради опустошената економија, целосниот пад на правниот систем воведувајќи комплетна правна несигурност помеѓу граѓаните, заради корумпираното и опустошено судство,угнетени и диригирани медиуми од сите страни и најповеќе заради лажење, крадење и понижување на граѓанините на Македонија и нивно угнетување и осиромашување.

Ова комплетно лудило драги мои сонародници мора да престане!

Власта на Народот!

Quo Vadis Humanity?!  – Terror, Violence and Schizophrenia

Yesterday the world was shocked. The trauma is today and will remain tomorrow, and after tomorrow and for long time after.

Terror and horror on the streets of the eternal “city of light”.

Darkness.

Media reported that more than one hundred forty people were killed cold bloodily, and same as that much injured.

But, wait a minute! Who are these hundred and forty people?

They had dreams, hopes, fears, passions, sorrows, jobs, hobbies, interests and goals?

Or, they are just numbers, statistic of casualties of the times we are living it? And, we definitely live in “dark times”. Protracted, induced and controlled terror, the manner the whole world operates.

Yesterday, one hundred and forty people with dreams and hopes died.

The day before yesterday in Beirut the cradle of civilization destroyed by the decades of civil war and violence, forty people with dreams and hopes died as well, because someone deemed as so. Same in Damascus, on a daily basis.

Today, yesterday, after yesterday, last week, the week before, last month, the month before, last year, the year before, the years before thousands of thousands of people with hopes and dreams died. Thousands of thousands of people with hopes and dreams for years and years in Syria, Iraq, Lebanon, Israel, Palestine, ex-Yugoslavia, Sudan, Rwanda and West Africa died, lost their houses, their jobs, their security and their dignity because someone deemed so.

That someone considers that the people’s hopes and dreams can be sacrificed with easiness, and may decide who lives and who dies.

The question is who is this “someone”? Has a name, last name, a face, is it human like or is a phantom? Is it singular or plural? Is it a state, terrorist, extremist, corporation or media? Who is this phantom with “God” or “Demon” like properties?

This  plurality of “someone”, perhaps cannot be precisely named and pinpointed, but definitely this “someone” has a strategy. The strategy is terror and fear, the strategy is terror and fear to the point of global “schizophrenia” expressed in the “global” matrix of the mainstream media and social media. Schizophrenia that does not allows questioning – “who are these people”, “who is this plurality of someone who decides who lives and who dies”, “why something is reported or not” “how is reported and portrayed” – because we need to constantly keep up with the information, applications, memos, quotes that are continuously being released to make as busy.

And tomorrow, new day, new information, facebook and twitter applications, memos, quotes until our capacity for thinking is completely overtaken by this global matrix of non-thinking, and it is in that setting that the “terror” can grow even stronger and powerful.

КОЈ ТОА ГО УБИ СТУДЕНТСКОТО ДВИЖЕЊЕ?

Деновиве многу ме измачува едно основно прашање – кој тоа го уби студентското движење? Кој тоа ја усмрти последната капка надеж и светлина? Сметам дека ако не се постави ова прашање, македонскиот “отпор” и активизам ќе остане засекогаш на маргините на амбисот. Уште повеќе, без контемплирање на ова значајно прашање, зборот “одговорност” уште многу долго ќе биде комплетно отсутен ,  од гранскиот и јавен речник. Студентското движење кое во начинот неговото организирање и кревање (не, на начинот кој потоа беше воедно и узурпирано од поединци и мали тесноинтересни групи), ќе остане најавтентичното движење и отпор кој некогаш модерна Македонија го имала. Во перспектива, дури и ако мрднат работите од мртва точка, ќе се изучува во учебниците по граѓанско, и ќе служи како пример за граѓански активизам и отпор.

Во екот на самото студентско движење, мене најпроблематично ми беше, и тоа на неколку пати го истакнав, начинот на кој одделни теснигрупи и поединци демонстрираа сопственост на самото движење. Овде дефинитивно го сместувам професорскиот пленум. Дали беше потребен тој професорски пленум, бледа имитација на студентската автентичност? Професорскиот пленум кој со својата теснограда игра на суети, успеа не само да го разводни, туку и на некој начин да го поткопа, она што беше иницијално и автентично студентско кревање. Да, можеше да го поддржи, ама во никој случај не смееше да дозволи да го менаџира, и уште повеќе да го узурпира преку создавање на паралелни “пленуми”. Иако фотељите на истите тие професори, беа раздрмани со предложените промени, тие беа во зимски сон се додека студентите не се кренаа. И, оддеднаш некаква сопственост демонстрираа, – врв на ароганцијата.

Додека студентите сеуште не беа свесни за ефектот на сопствените дела и акции, и понатамошниот пристап, некои групи и поедници на душегрижници кои сакаа да профитираат, и воедно изградат сопствен имиџ, иако во граѓансиот сектор со децении, се профилираа како некакви нивни ментори и малтене идеолошки “татковци или мајки”. Голема грешка! Но, лично не ги обвинувам студентите, во таа наезда на “крлежи” кои сакаат да се профилираат, за студентското движење беше мошне тешко да ги гледа работите од дистанца. Во цела таа манипулација и лудило, која за жал резултираше во нивна еутаназија,  за нив беше мошне тешко да ги разграничат работите, и притоа испроцесуриаат. Кои беа оние кои беа аветични, од сите ликови коишто испродефилираа, и кои глумеа некаква инволвираност за сопствени цели. Мислам дека од оваа дистанца, се повеќе од јасни работите, но мене сеуште ме измачува прашањето: Кој тоа го уби студентското движење?

-Професорскиот пленум?

-Борците за човекови права и “авангардните” левичари, кои видовме како ретерираат во последните телевизиски појавувања?

-Протестот од 17 Мај?

-или пак, Договорот од Пржино?

Кој тоа го уби студентскиот отпор? Јаз’к да му е.

Спорни елементи од Предлог Законот за Специјален Обвинител резултат на Договорот од Пржино

  1. Начинот на донесување по итна постапка, без притоа консултирање на пошироката експертска јавност за нешто што е повеќе од јавен интерес, односно како што се тврди на незаконско прислушување на повеќе од 20.000 луѓе.
  2. Целта на законот е како што се вели целосно да го уреди гонењето на кривични дела поврзани и кои произлегуваат од содржината неовластено следење на комуникации’.
  • Но дали е тоа навистина така? Во Законот преовладува општ и генерален јазик, оставајќи простор за различни и конфликтни толкувања. Понатаму, ниту еден дел не е прецизно разработен, туку претставува општ закон кој спротивно на тврдењата дека е “lex specialis” целосно изостанува најпроблематичниот и најконтроверзниот дел на прибирање, утвдување и прифаќање на факти и докази во однос на незаконското следење на комуникации, за цел покренување на обвинение. Ако се тврди дека е lex specialis тогаш овој предлог-закон мора да ги содржи сите критериуми, според кои фактите односно доказните материјали ќе бидат селектирани, прифатени или отфрлени, за цел утврдување кривични дела и покренување обвинение. Не може да се смета за “решение” едноставно повикување кон други закони, кои евентуално би се консултирале во однос на толкување или спроведување на дејствија, бидејќи станува збор за посебен закон, и посебен случај/и со кои досега македонското правосудство не било соочено.
  1. Понатаму, дефиницијата со која му се дава надлежност на специјалниот јавен обвинител, за постапување во однос на незаконско следење на комуникации е општа, и едноставно “се дефинира како неовластено следење на сите комуникации извршено во периодот помеѓу 2008 и 2015 година..” Член 2 (1). Ваквата дефиниција може ама буквално се да опфати. Овластувањата за надлежност на специјалниот јавен обвинител се содржани во член 5 кој такстативно ги набројува дејствата и постапките кои СЈО може да ги преземе во своите надлежности. Сиве овие дејства и активности се генерални и процедурални по природа, и повторно не навлегуваат во најклучниот дел, на суштинско ценење и селектирање на докази. Притоа оставајќи огромна дискрециона моќ на СЈО. Оттука произлегува прашањето на интегритет и непристрасност, кој доста се преиспитува во јавност. Исто така ако овој закон претставува специјален закон мора да се уреди работата на судовите. Кој суд ќе има надлежност  по евентуално поднесено обвинение? Како ова ќе се определи? Сево ова не е определено во т.н. специјален закон.
  2. Најпроблематичен член е претпоследниот( член 21)кој се однесува на временскиот лимит кој СЈО го има за покренување обвинение или запирање на истражна постапка, кој се протега до 18 месеци од добивање на материјалите. Ова остава простор за амнестирање и на некој начин застарување на делата, бидејќи е познато дека доказните материјали се обемни, и притоа воопшто овој дел не е уреден. Од друга страна нема гаранции дека доказните и истражните дејствија нема да бидат опструирани, или спречени поради безброј политички причини. Така што овој член е доста проблематичен, и за жал не ветува многу.
  3. Што ќе се случи со Верушевски кој е единствениот уапсен и ставен пред “правда” во однос на случајот Пуч?

We ought to crash the Mirrors!

Is not me, neither you,
It’s nobody
but still somebody
I am able to see my imperfections
through your reflection,
In the mirror
You stand next to.
Our god damn imperfections!
Those imperfections
are tiny pieces of broken glasses,
that submerge
into the mirror,
the whole final piece,
the whole picture
and image
of spectrum of possibilities,
choices
and chances
nothing is predefined
nor coincidence.
We don’t learn,
We sink in ignorance,
unless mirror brakes in parts!
I hear the sounds of the
broken mirror
stumble on the ground
as a dissolved necklace
made of little stones.
The sound vanishes in the horizon…
Yet, the understanding remains…
It is superstitious bullshit
of unfortunate destiny
If mirror crashes.
We ought to crash the mirror!
All mirrors!
Yes, it is our responsibility
to destroy them
to terminate,
and wipe it out
the last particles,
only then we could recreate
our self-image
not your reflection,
even less my conception
of your reflection,
but the true image of oneself,
and this is what I can call true love,
opening our vulnerability
to the “other”,
that painful burning
feeling as true self of the possibilities…

Писмо на исповед за Македонија,

Заминав повеќепати, се вратив, и повторно заминав.

Заминувањето е смрт, физичка но и политичка. Умирање целосно на “политичкото битие”, и постоење само на “гол човек” , без права, без земја, без огниште, без множина, каде ќе можеш да ги искажеш своите ставови и мислења, кои притоа треба да бидат слушнати од заедницата (Арент).

Парадоксално , но смртта на “политичкото битие” се случи уште и пред да заминам, заминав за да не го изгубам физичкото постоење она на – гол човек. Но, ако заминувањето од “заедницата” носи политичка смрт тогаш, се прашувам како моето политичко битие се упокои во Македонија предвреме, пред воопшто и да заминам?

Едноставно. Во Македонија не постои “политичка заедница”. Политичка заедница е местото каде човек оној голиот, oд апстрактен  постанува  политички, може да ги соопшти своите ставови и мислења, и тие ставови и мислења да бидат слушнати од останатите, да преземе акција, но најповеќе можност да добринесе и направи промени. Овие промени не претставуваат некави спектакуларни дела кои ќе бидат врежани во некакви историски анали, или пак дела на херојство или лидерство или исклучителна мудрост, па ни интелект. Едноставна промена, која некогаш е и невидлива, преку секојдневна интер(акција) човечко-политичка интеракција – односно да соопштиш и да бидеш слушнат/а. Оттука да бидеме искрени “фејбук” не е политичка заедница, ниту пак некаква си виртуелна политичка заедница….фејсбук е оној прототип на изфрустрирана “очајна домаќинка”, без притоа оваа метафора да има некаква врска со жените кои се домаќинки и кои тоа го работат.За нив секоја чест.

Заминувањето од заедницата со која се идентификуваме преку бројни карактеристики вклучително и јазикот, претставува “смрт” поради губењето на заедништвото, и воедно неможноста да соопштиш и бидеш слушнат. Единствено нешто кое не врзува e заедницата или политичката заедница ако сакате. Ова политичко заедништво се изразува или пак добива форма покрај раѓањето, преку јазикот и преку имањето огниште, физичко огниште. Со заминувањето, сиве овие карактеристики умираат, оттука и губењето на политичката заедница и сите права која таа припадност кон заедницата треба да ги носи.

До скоро сметав дека природните убавини на Македонија кои татко ми ми ги врежал уште од детството, или пак уметничкото наследство на моите претци се причината која на овој или оној начин чувствувам некаква припадност или заедништво. Но тоа е заблудата над заблудите, затоа што во болката од заминување и отцепување, голиот или апстрактен човек има потреба да се држи и за сламка, дури и буквално тоа да нема никакво значение за неговото/нејзиното постоење на и во зедницата.

Тука каде што сум во моментот, природните убавини се спектакуларни, не можат да се опишат ниту со збор ниту со слика, но сепак сево ова е само дел на “голиот човек” кој не постои никаде. Политичкото битие, нема интеракција со природата, има интеракција со заедницата. Но и покрај се, да би можела да бирам денес повторно, сепак би избрала да бидам само гол човек, затоа што Македонија не нуди ништо повеќе од тоа. Гол опстанок и постоење.

И, покрај тоа треба да се запрашаме што ни се случува? Ова не е само прашање и одговор на политички партии, неумесни или пак манипулаторски власти (локал провинцијалистички политики со примеси на криминал), туку на постоење или непостоење на политичка заедница во онаа најчовечка смисла која го опфаќа и голиот човек, но и неговото политичко битие.

Заминувањето не е лесно, но за мене беше единствен излез од агонијата во која се наоѓа земјата со децении. По одредена дистанца, колку може човек да се интегрира во туѓина би сакала да се навратам на Македонија која ќе биде способна да изгради политичка заедница, во најширока смисла на заборот, каде мислењето и ставот ќе бидат слушнати каде гласот на граѓанинот ќе биде есапен, ќе биде слушнат и спроведен. Додека постои оваа и оваква Македонија во “шизофрена” борба за ниско партиски или за лични интереси, ќе кажам единствено – адиос Македонија! Ова претставува целосно емотивно, психолошко и политичко отцепување, и покрај тоа што скоро 3 години сум во туѓина, туѓина која ми е станува и дом и огниште, иако сум гол човек!

*** За сите оние што “дробат” дека сум си заминала, за сите оние што ми измислуваа разни имиња и етикети од пуста завист,..за сите оние кои си премолчувале а знаеле.За сите оние што ме поддржуваа и најпосле за мене самaта едно “отварање кон вистината”…а, од вистината секогаш олеснува, колку и да е мачна.***

Interview  on the occassion of my book release today

Interview given for the biggest daily newspaper “Dnevnik”  on the occassion of my book release today European time. The book is called “Living Room” 

Journalist: Svetlana Simonovska.plakat saem

Who are you?

Oh, that’s quite difficult question. I’m the one that I’m in the moment, we going through constant change all the time, the identity is not a fixed category. Today I’m this, tomorrow that, after tomorrow something else. I cannot say who am I, but I can say what‘s important to me in this journey called “life” – that’s freedom, integrity, honesty and writing either fiction, poetry or academic…

 

What’s freedom according to you?

First and foremost, non-conformity. Then, honesty with itself and the “other” even sometimes to the point of confrontation. Resistance against the predictability and certainty and everything that tightens your chest since the “freedom” lays in there… to be honest the freedom has paradoxical nature as well, in the same time it can be oppression, but this is the part that has to be felt and lived through, in order the chains to be broken once and for all. Nonetheless, for this one needs courage of course.

The novel is quite multilayered, there some hidden meanings and signification, is this result of your roaming thoughts, and to which extent this characterizes the writing process? How do you write, are your thoughts wandering around, and what do you do when you lose yourself in the writing?

The multilayered character of the novel is a result of deep reflection and understanding, the writing process is quite burdensome as writers we actually live through the things we write, and this is not easy at all since the identification level is enormous. If your character is dying, you’re dying as well; if your character suffers you suffer as well and etc…and opposite. The writing process requires solitude or even sometimes loneliness, but also needs support…Luckily in this “adventure” I had complete support of many people, friends, people who believed in me no matter what, and I’m extremely grateful for that. We all need some kind of confirmation, regardless of the way and manner this is done…During the writing often you get lost in the thoughts labyrinth, and this is not easy at all, but leads to new perspectives in the writing , which is extremely important for the creative process and the inspiration as such. Personally, I am not able to write without an inspiration…where I find it? In myself, in the people around, in the different life situations, in life in the images, sounds, smells..and etc.

Do you analyze people? What’s first thing you notice in people – appearances, gestures, sexuality?

Yes, but more I’d say I observe people…I like to observe the human nature, regardless of how dark and heavy it might be, I also learn to observe the more lighter one, to recall it in my existence as well…I’m fascinated by the human body, and uncovering different parts and proportions of the body that are being used in painting, but also its interaction with emotions and mind. I come from family where art and painting was important, my grandfather is one of the figures that established modern art in Macedonia, and this is the reason why I deal with this field in my book…I like to observe…

Among other things in your book you deal with the concept of “memory” or the memory practices and their importance in our lives. Please tell me – do you have memories?

Hahahaaa…I have or maybe I don’t have. Something that happened yesterday is going to be something else tomorrow… “memory” is a complex concept represents “past, presence and future in the same time”….”the memory is a God and demon concomitantly” .

In “Living Room” you say that “human nature is wicked or pervert”…How much in this description there is possibility for love?

Hahhaha there isn’t! No, in a manner that society normative tells us so…because we are completely imperfect with various flaws, and love in this situation remains only ideal of perfection…in that sense is good not to fool ourselves, at least I say for myself not to deceive myself…I don’t have expectation neither towards myself nor from others…This doesn’t mean incapacity to feel, in opposite means full uncovering of the vulnerability, and thus acceptance of the imperfection and the beauty that arises out of this imperfection…

What’s love for you?

Uh the eternal debate…I wonder if it’s not only a allusion, an image in the mirror…however, it’s important to me that human feeling of dialog with oneself through the “other”…of course inspiration, but action  as well since love is “politics”…

How much love takes away the freedom? Is love slowly getting freer shape, which hurts us because we cannot recognize it?

Love cannot take away the freedom. There’s no difference between love and freedom. Love is a synonym for freedom, and vice versa…However, frequently I wonder whether love exists in the way that is served in society nowadays…I try to question and problematize this kind of understanding…On the other hand, personally consider that we humans are not meant to be in monogamous relationships, and we should admit that to ourselves and to others…I don’t know I might be wrong I don’t say…but the false moral, predictability and conformism are murders of the spirit.

From where the urge to set the plot in this small space “Living Room” oppositely from the ocean’s horizon? О

The “Living Room” is a synonym for intimacy, undressing, dialog with itself…the place where we are the most vulnerable but in same time secure, where we meet with the others but also where we hide, place where we dream, remember or we try to forget…The ocean is another story, brings forward different metaphors for me…that are also quite deep and powerful but in other way…

The novel reminds on a movie script. Which director you would like to direct the movie if there is a chance?

Thank you for asking me the question probably would sound immodest but is my hidden wish. In the process of writing I envisaged it like that, would be extremely happy if the next phase I can see it at theater stage or on a movie screen. Which director? Undoubtedly Lars von Trier since is a king of the emotion. If Stanley Kubrick and Tarkovsky were alive probably them as well…

“Македонската тоталитарна матрица”

Хана Арент,  вели дека природата на злото е најчесто банална, и подредена на фактот дека без размислување се потпираме на клишеа, без притоа да се преиспитува конретно во случајот со Ајхман – природата на нацистичките закони на кои тој недвосмислено им се приклонил и служел…..Неговата негативност не ја детектира како “глупост/глупавост” туку целосно отсуство на “мислење/расудување”.

Ваквата констатција отвара многу прашања кои не се единствено, правни прашања поврзани со судирот помеѓу позитивно право и природно право, а кои се најголемиот проблем на современата терорија на човекови права,  туку чепка и во пошироки нормативни и онтолошки сегменти, кои кога ќе се стават во релација со целокупниот нејзин труд и дела, го отвара прашањето на “човек” и “човештво”…затоа, и во голема мера сите нејзини трудови се фокусираат на мислењето/расудувањето кое го развива до форма на систем или етика во своето последно, и за некои нецелосно завршено дело “Животот на Умот”.

Каква врска има сево ова со Македонија денес, и македонскиот систем – ако може така да се нарече? Иако забелешките на Хана Арент се однесуваат на некој кој се соочувал со индивидуална кривична одговорност за злосторствата кои ги причинил, несомнено има нераскинлива и огромна врска поради безброј паралели кои можат да се повлечат.

Првата, и најосновната е мислењето/расудувањето. Современото македонско општество размислува/расудува или поточно неразмислува/нерасудува, и тоа  колективно…или, попрезицно е поделено на неколку колективни кругови на “не-размислување/не-расудување”. Метафорички ги нарекувам кругови, иако посоодветно би било  да бидат именувани како “квадрати на нерасудување”, заради елементот на некакво очекувано врамување.

Првиот е поврзан со, и има своја генеаологија од комунистичкото минато, односно имплантирана омраза кон комунизмот или комунистичкиот режим. Друго е прашањето колку и зошто, тоа би било и до која мера оправдано. Во некои поединечни  случаи веројатно  би било, заради тежината и големината на страдањата и доживеаните лични судбини.

Дргиот круг, би се однесувал на оние кои се омразени заради својата приклонетост и соработка со комунистичкиот режим, со што своето неразмислување/нерасудување го рефлектираат како автоматски антагонизам кон оние кои тоа не се…затоа што не припаѓаат на групата. Овие се во суштина и елитисти. Сепак нивниот автоматски анатагонизам, е одговор- одбрана од имплатираната омраза кон нив. Секако лустрацијата која во секој случај беше паушална и одмаздничка, го продлабочи тој јаз и судир.

Помеѓу нив посотојат останати кругови, кои се приклонуваат или помалку приклонуваат на едните и/или на другите. Постојат и исклучоци, но тие се доста ретки.

Паралелата е јасна, овде влегуваат и двете најголеми  македонски политички партии…кои не, само што се идеолошки различни (иако сметам дека идеологијата на партиите во Македониија е сведена на локален провинцијалијам), туку се и генеaолошки различни. Единствената заедничка одлика им е дека двете функционираат со тоталитарна/и матрица/и. Целокупната состојба во која се наоѓа македонското општество е резултат на оваа/овие тоталитарни матрици кои се пресликани од осамостојување до сега. Постои временски континуитет на хранење и оддржување на тоталитарна/и матрица/и, и ако навистина сакаме веродостојно да разговараме треба да се вратиме во транзицијата. Оттука започнува македонската сага. Транзицијата однесе човечки судбини и физички и метафорички, ја однесе надежта за создавање на цврсто општествено јадро. Од таква позиција, каде се движи денес Македонија? Па, нормално во тоталитаристичка/и матрица/и, и тоа во сите сегменти на постоење.

Една од најочигледните последици денес (иако ги има безберој, за кои е потребна посебна студија) е скандалот од невидени размери – некои се шокирани, некои очекувано не-изненадени – заради масовното присулушување, на како што се тврди 20.000 луѓе. Резултатот е, дека ова претставува дел од таа тоталитарна матрица која се протега со децении наназад, и воопшто е небитно прашањето од каде и како се набавени овие материјали. Таа, тоталитарна/и матрица/и е виновник за состојбата во правосудството, во медиумите, во граѓанскиот сектор со исклучок единствено на студентското движење денес, во уметноста во културата, и ако сакате во секодневието. Исто така таа, тоталитарна колективна матрица, се забележува дури и на социјалните мрежи.

Во сета оваа ситуација, и медиумско лудило сепак основните прашања некако изостануваат. Дали овие два доминантни модели, кои секако не може да се наречат политика/политики, туку  локал-провинцијализам на тоталитарни матрици, е всушност излезот? Нормално дека не е. Зошто? Затоа што Македонија ако сака да го искорени овој автоматски имплатиран колективен тоталитарен ум од сите сегменти на постоење, мора да се зафати за еден мошне сериозен и одговорен чекор, кој не подразбира рехабилитација и амнестија туку напротив соочување со цел криминал, од осамостојување до сега. Не лажно политичко лустрирање, туку вистинско правно политичко и морално соочување со блиското минато и сегашноста. Тоа подразбира дека  буквално цел криминал и злоупотреби, и тоа на највисоко политичко ниво мора да се процесуира.

На тој начин, ќе се пренесе порака дека никој и ништо, не може да биде амнестиран/о и рехабилитиран/о. Секако некој ќе запраша, како тоа би се остварило, кога е повеќе од позната катастрофалната ситуација во правосудството, и која денес е јасно, дека е најголем прислужник на извршната власт. Тоа би можело да се оствари преку оранизирање специјални хибридни судови, со за жал, помош на странски правосудни експерти (бидејќи македонското правосудство е неспособно). Иако ваквите судови се забранети според Устав сепак со амандмани, возможно е да се  отвори пат за такво нешто – за пример служи Охридски Рамковен договор.

Очигледно е дека стратегијата на Заев за излез за жал води, и со која не можам на никое ниво да се согласам, кон амнестирање и рехабилитирање (иако проформа се поднесени дел од материјалите до крајно изполитизираното јавно обвинителство), на оние кои ги причиниле овие грозоморни дела, бидејќи веројатно гради ПР кампања за добивање на избори, или во некаква мера преговори за надминување на политичка криза. Ова не е криза, ова е комплетен пад на систем.  Врпочем најзастрашувачкото нешто, е дека овие два блока се во суштина соработници, и имаат “џентлментски” договор на континуирана рехабилитација и амнестија. Тоа мора да прекине еднаш засекогаш, ако сакаме некакви промени.

Од друга страна пак, да биде ситуацијата уште пострашна и поапсурдна е фактот дека македонското општество страда од непостоење на автентично граѓанско движење кое би било мотор, срцевина на некаква промена. Граѓанското движење во Македонија, ако може така да се нарече…страда од млитавост, идеологизираност и недостаток на визија (со исклучок на студентското движење). Дополнително на тоа е комплетно узурпирано од одредени поединци или помали групи кои му направија повеќе штета отколку што го развија и унапредија. Сите тие на некој начин се соработници во градење и одржување на оваа колективна тоталитарна матрица. Така што ситуацијата на многу нивоа е, шах-мат. Единствениот излез е соочување и процесуирање на сите злодела од транзиција до сега, и тоа на највисоко политичко ниво.

***Авторката е докторандтка на ООН Универзитетот за Мир, Костарика***